W wyniku ostatniej nowelizacji ustawy Kodeks postępowania cywilnego w art. 271 (1) k.p.c. pojawiło się następujące uregulowanie:

„Świadek składa zeznanie na piśmie, jeżeli sąd tak postanowi. W takim przypadku świadek składa przyrzeczenie przez podpisanie tekstu przyrzeczenia”.

Powyższa regulacja jest nader uproszczona w stosunku do powagi instytucji zeznań świadka i znaczenia tego środka dowodowego w toku postępowania dowodowego sprawy. Nie jest to jednak wpis poświęcony ocenie nowelizacji w tym zakresie, wątpliwościom czy praktycznym trudnościom w przeprowadzeniu dowodu z pisemnych zeznań świadka, a jedynie kwestiom praktycznym.

I tak, jeśli w toku postępowania, okaże się, że świadek, który ma istotną wiedzę co do okoliczności sprawy, nie ma możliwości przybycia do siedziby Sądu i złożenia ustnych zeznań przed Sądem, z różnych powodów (począwszy od trudności związanych z podróżą z miejsca zamieszkania świadka do Sądu chociażby w związku z pandemią koronawirusa po sprawy osobiste świadka), Sąd – jeśli tak postanowi – może dopuścić dowód z pisemnych zeznań tego świadka.

W ostatnim czasie Sądy chętnie „sięgają” po tego typu dowody, jeśli oczywiście strona wykaże się inicjatywą dowodową i sformułuje stosowny wniosek o ich przeprowadzenie. Po złożeniu takiego wniosku, z właściwym uzasadnieniem potrzeby przeprowadzenia dowodu w drodze pisemnych zeznań, Sąd, przed podjęciem decyzji w przedmiocie dopuszczenia ww. dowodu, zobowiązuje strony do przedłożenia Sądowi ew. pytań do świadka. Sąd analizuje sformułowane do świadka pytania i ocenia ich przydatność do rozpoznania sprawy pod kątem istotnych dla sprawy okoliczności. Następnie, Sąd wydaje postanowienie o dopuszczeniu dowodu z pisemnych zeznań świadka, zakreślając pytania, na które świadek winien odpowiedzieć Sądowi na piśmie oraz wyznaczając termin, w którym świadek winien sprostać zobowiązaniu Sądu. Należy mieć na uwadze, że to sam świadek będzie ponosił odpowiedzialność za doręczenie do sądu lub nadanie zeznań w  zakreślonym terminie – także wówczas, gdy powierzył to innej osobie, strony nie wyłączając.

Do omawianej regulacji zastosowanie znajdą przepisy o karach porządkowych wobec świadka, który nie złoży bez uzasadnienia zeznań na piśmie. Przepisy przewidują więc możliwość nałożenia na świadka kary grzywny, w przypadku gdy uchybi zobowiązaniu Sądu.