Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 138 przewiduje, że: W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Ta norma prawna stanowi podstawę do obniżenia alimentów. Jednakże okoliczności, które mają wpływ w konkretnych sprawach na zmniejszenie alimentów są bardzo zróżnicowane.

W świetle orzecznictwa zmniejszenie świadczenia alimentacyjnego uzasadniają:

  1. Sytuacja materialna powoda uległa znacznemu pogorszeniu. Powód dotychczas pracował za granicą. Na początku 2018 r. stracił pracę, ponieważ firma, w której był zatrudniony, zwalniała pracowników. Zmieniła się również jego sytuacja osobista, ponieważ urodziła mu się druga córka. Sąd musiał wziąć pod uwagę, iż ma na utrzymaniu kolejne dziecko. Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 13 listopada 2019 r., VI RCa 234/19.
  2. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż powód posiada wysokie zadłużenie w Izbie Celnej oraz w Urzędzie Skarbowym, a jego nieruchomości zostały obciążone hipoteką przekraczającą wysokość zabezpieczonego zadłużenia, co uniemożliwia ich sprzedaż. Niewątpliwie zatem jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu, zarówno w zakresie zmniejszenia się uzyskiwanych przez niego dochodów, jak również w zakresie jego możliwości zarobkowania. Wyrok Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 13 września 2018 r., III RC 56/18.
  3. Powodowie powinni wynająć mieszkanie należące do nich na własność i w ten sposób uzyskać część środków na swoje utrzymanie. Z wynajmu tego mieszkania byliby w stanie uzyskać około 1000 złotych miesięcznie. Uznając, że powodowie dysponują majątkiem, dzięki któremu mogą częściowo pokryć koszty własnego utrzymania, Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że alimenty należne od pozwanej na ich rzecz powinny być niższe tj. po 500 złotych na każdego z powodów. Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 21 stycznia 2015 r., VI RCa 293/14.
  4. Matka małoletnich przeprowadziła się wraz z dziećmi do innego miasta, co ma wpływ na ocenę możliwości finansowych powoda w zakresie uiszczania alimentów. Od tego czasu w celu realizowania kontaktów z małoletnimi powód 2 do 3 razy w miesiącu musi jechać po dzieci, a następnie po zakończonym kontakcie musi odwieźć je do matki. Konieczność regularnego i częstego pokrywania kosztów takich wyjazdów w istotny sposób wpływa na możliwości płatnicze powoda. Sąd Rejonowy uznał, że jest to wydatek, który pośrednio dotyczy potrzeb dzieci. Z uwagi na korzyści, jakie wynikają dla małoletnich ze styczności z rodzicem, z którym na co dzień żyją w rozłączeniu, przy ustaleniu wysokości alimentów należy wziąć pod uwagę także koszty ponoszone na ten cel.Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt VI RCa 161/20.
  5. Po stronie powoda od ostatniego orzekania w przedmiocie alimentów doszło do znaczącej zmiany, ponieważ został on ojcem dwójki małoletnich dzieci. Wyrok Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt III RC 572/18.
  6. Od czasu ostatniego ustalenia wymiaru alimentów nastąpiło zmniejszenie usprawiedliwionych kosztów utrzymania małoletnich pozwanych. Zmniejszyły się koszty związane z utrzymaniem mieszkania zajmowanego przez małoletnich i koszty dojazdów, a także odpadły koszty związane z opieką przedszkolną. Wyrok Sądu Rejonowego w Grudziądzu z dnia 18 lutego 2019 r., sygn. akt III RC 469/18
  7. Aktualny sposób funkcjonowania powoda, jego sposób życia, brak stałego zatrudnienia i miejsca zamieszkania, utrata majątku nie wynikają z jego życiowych wyborów, lecz są wynikiem jego choroby. Obecnie powód nie jest w stanie pracować zarobkowo, jest wycofany w relacjach społecznych. Powód z trudem zdobywa środki na swoje podstawowe potrzeby. W tych okolicznościach uznać należało, że sytuacja powoda uległa istotnej zmianie, która skutkowała koniecznością obniżenia jego obowiązku alimentacyjnego wobec małoletnich pozwanych. Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt VI RCa 108/19.
  8. Powodowi decyzją lekarza orzecznika ZUS przyznano świadczenie rehabilitacyjne. Jak wynika natomiast z uzasadnienia decyzji w tym przedmiocie, podstawą przyznania takiego świadczenia było stwierdzenie, że powód jest niezdolny do pracy, a dalsze leczenie i rehabilitacja jedynie rokują odzyskanie zdolności do pracy. Biorąc pod uwagę taki stan rzeczy, po stronie powoda nie występuje zdolność do wykonywania pracy, a wysokość jego dochodów ogranicza się do wysokości przyznanego mu zasiłku. Wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt III Ca 787/13.

To konkretne okoliczności danej sprawy ostatecznie zdeterminują rozstrzygnięcie w sprawie.